อรุณรางส่องดงมหาพรหม สอดแสงผ่านขุนเขาซับซ้อน สายลมล้านนาพัดโชยเอื่อย ๆ ปลุกครูอร ให้ตื่นพร้อมภารกิจอันแสนล้ำค่า "ป๋าสอนคำเมือง" ให้ลูกศิษย์รุ่นใหม่ได่อู้กันอย่างลื่นไหล วันนี้พิเศษกว่าวันไหน เพราะม้ากี้เพื่อนคู่ใจ "ช้างเผือกคำเอ๊า" จะเป็นพาหนะไปโรงเรียน!

นั่งหลังคำเอ๊า มองวิถีชาวบ้านยิ้มทักทาย เสียงช้างร้องฮัมเพลงธรรมชาติ ฟังแล้วชื่นใจปานจะบินได้ ถึงโรงเรียนปุ๊บ กลิ่นหอมข้าวซอยจากโรงครัวโชยมาทักทาย แต่ต้องอดใจไว้ก่อน ภารกิจใหญ่รออยู่!

เข้าห้องปุ๊บ สาด ภาษาเหนือ ออกไปคำแรก "สบายดี๋กันบ่?" นักเรียนหัวเราะคิกคัก ตอบรับ "สบายดีครับ/เจ้า" ครูอรใจชุ่มชื่น ยกคำคมพื้นบ้านมาทักอีกดอก "ต๋ามบ้านต๋ามเมือง ขึดตึงบ่เหมือนกัน" ชวนคุยเรื่องความแตกต่างของวิถีชีวิตแต่ละท้องถิ่น ทำให้ห้องเรียนสนุกสนาน

ไม่รอช้า จัดกิจกรรมทายปริศนาคำเมือง! ลูกศิษย์ง่วนคิด หน้าเครียดกันใหญ่ ครูอรแอบแกล้งทำเสียงต๋อง ๆ "ไผ๋ทายได้ ครูเลี้ยงข้าวมันไก่!" เท่านั้นแหละ ตาแป๋วกันเลยทีเดียว

เสียงตอบดังกระจุ๋มกระจิ๋ม "แมวหมู" "แมวอ้วน" "แมวตัวโต" ครูอรยิ้ม ตาแวว เล่าที่มาที่ไปของคำ "แมวปู๊ด" ว่าไม่ได้อ้วนแต่อย่างใด แต่หมายถึงแมวที่ขยันจับหนูต่างหาก! เด็ก ๆ อ๋อเสียงใหญ่ สนุกใจกับการไขปริศนาภาษาพื้นบ้าน

จากนั้น ยกนิทานพื้นเมือง "เล่าลือหลวงคำปา" ขึ้นเล่า เสียงเล่าสนุกสนาน มีหอก มีดาบ พาเด็ก ๆ เข้าไปผจญภัยในโลกนิทาน บรรยากาศเหมือนนั่งล้อมวงปู่ย่าสมัยก่อน ฟังเสียงเล่าเพลิน ๆ

หมดคาบ ภารกิจยังไม่เสร็จ! ชวนลูกศิษย์ลงลานหน้าโรงเรียน ร้องเพลงคำเมือง "ล้านนาคาว" เสียงหวานใส เด็ก ๆ ยิ้มแย้ม สนุกสนาน อาย ๆ แต่ทุ่มเท รู้สึกได้เลยว่า เมล็ดพันธุ์ความรักภาษาเหนือถูกหว่านลงไปแล้ว

พักทานข้าว กลินข้าวมันไก่ อร่อยจนลืมหิว (แอบคิดถึงฝีมือแม่) คุยกับเพื่อนครูเรื่องการอนุรักษ์ภาษาเหนือ ปลุกไฟในใจกันและกัน

เย็นกลับบ้าน ขี่จักรยานผ่านทุ่งนา พระอาทิตย์ท่ำลับหลังดอยสุเทพ สีส้มละเลียดท้องฟ้า งดงามจับใจ นึกถึงคำคม "บ้านเฮาเมืองเหนือ งามดั่งฝัน เพ็ญฮันส่องฟ้า สบายกายสบายใจ" วันนี้เป็นวันที่ล้ำค่า ทอดยิ้มจนแก้มปวด เห็นเด็ก ๆ รักษาภาษาบ้านเกิด ก็ชื่นใจเกินบรรยาย

คืนนี้ ใต้แสงดาวล้านนา นอนหลับสบาย ฝันถึงเด็ก ๆ เล่าลือหลวงคำปา ร้องเพลงคำเมือง บอกต่อเรื่องราวและมนต์เสน่ห์ของภาษาเหนือ ให้คงอยู่คู่เมืองล้านนาตลอดกาล

พรุ่งนี้ ตื่นมา ป๋าสอนคำเมืองต่อ รอเด็ก ๆ มาทายปริศนา ผจญภัยในนิทานพื้นเมือง ร่วมกันรักษาภาษาเหนือ ให้สืบสานชั่วลูกชั่วหลาน สู้! ครูอรจะไม่หยุดยั้ง!